Buiten de zone

door | nov 21, 2017 | Column | 0 Reacties

“I may not have gone where I intended to go. But I think I have ended up where I needed to be.” Dat mag er later – hopelijk voor hem en zijn geliefden: véél later – op de grafzerk van Bart De Pauw komen te staan, zo kwamen we op 9 oktober 2017 op deze site te weten, exact één maand vóór de hel losbrak. “Ik zal misschien niet gegaan zijn waar ik naartoe wilde. Maar ik denk dat ik zal uitgekomen zijn waar ik moest zijn.” Woorden van de Engelse sciencefictionauteur Douglas Adams (1952-2001), zo vertrouwde de geïnterviewde toe aan de interviewer.

Als je dit slotakkoord terugleest met wat je intussen weet of denkt te weten over wat de ‘zaak-De Pauw’ is gaan heten, krijgt het iets morbide, maar misschien is dat wel normaal met een grafschrift. Hij is niet gegaan waar hij wilde zijn (bij die begeerde jonge vrouwen die onder druk stonden van zijn opdringerige avances?), maar hij is uitgekomen waar hij moest zijn (aan de publieke schandpaal, een gevolg van ‘eigen schuld, dikke bult’?)

“Als de gazelle even uit de kudde loopt, is ze kwetsbaar” zei De Pauw ook nog in dat recente interview en het werd meteen de kop boven het stuk. Als we de getuigenissen van (anonieme) (ex-)collega’s mogen geloven, liep de geliefde tv-maker uit de kudde, maar was hij daar heus niet alleen in. Lokaal én internationaal. Denk aan Harvey Weinstein, die de #metoo-getuigenissen op gang bracht. Gevierd producer, maar ook: seksueel roofdier. Of aan Kevin Spacey, die zich vergreep aan jonge jongetjes en dan maar ‘en stoemelings’ toegaf dat hij homo is. Gevierd acteur, maar ook: seksueel roofdier. In een nevencategorie past nu ‘onze’ Bart De Pauw. Gevierd van-alles-en-nog-wat, maar ook: would-be seksueel roofdier. Weinstein en Spacey zijn nog net een tikje verder gegaan in hun laagdagen, tenminste: voor zover we weten. En in Hollywood en op Broadway zijn machtige mensen nog net iets machtiger dan in Hollywood-aan-de-Schelde.

Opvallend: terwijl Weinstein en Spacey de volle laag kregen op onze sociale media, ging het bij De Pauw twee richtingen uit. Zij die het niet wilden geloven (en dus de slachtoffers leugenaars of overdrijvers vonden) en zij die hem dadelijk met de grond gelijk wilden maken. Sociale media zijn niet de beste plek om genuanceerde meningen te ventileren en al zeker niet vlak nadat feiten of geruchten onder de aandacht zijn gekomen. De non-believers, die zich luidop afvroegen wat er verkeerd is aan een beetje flirten (’s nachts om drie uur een sms’je sturen met de boodschap “Ik wil je neuken” en voor de deur van het lijdend voorwerp van je seksuele adoratie parkeren, iemand?), geloofden niet dat de geliefde tv-maker tot zoiets in staat was. Toch niet die jongen uit ‘Buiten de zone’, die schalkse ruiter, die knuffelbare kluns, die ideale schoonzoon? De believers gingen haast even hard te keer. Het was niet fraai om te zien.

Ik nam een kijkje op de steunpagina voor De Pauw op Facebook en kreeg spontaan braakneigingen: dezelfde seksistische en racistische reaguurders* als op de lezersfora lieten zich weer eens goed gaan, niet gehinderd door enige kennis van zaken, relativeringsvermogen of maatschappelijk inzicht. De advocaat van Roger Vangheluwe tweette al een kwartiertje na de huilerige videoboodschap van De Pauw: “de #metoo slinger slaat door. Iedereen is vogelvrij, anonieme beulen zijn aan de macht. #bartdepauw”. Doe wel en zie niet om. Dit is Vlaanderen, waar sommige pastoors straffeloos kinderen mogen bepotelen. Er staat altijd wel een raadsman klaar om het onverdedigbare te verdedigen – een principe waar ik het trouwens mee eens ben: zelfs de ergste crimineel verdient accurate verdediging -, kennis van de feiten is van ondergeschikt belang. Slachtoffers worden ‘anonieme beulen’, daders ‘vogelvrijverklaarden’. Wie zoals Bart De Pauw zulke ‘vrienden’ heeft, heeft geen vijanden meer nodig.

Middenin die controverse stond de VRT, het Huis van Vertrouwen, dat ik persoonlijk zeer goed ken, omdat ik er vaak rondloop en waarvan ik weet dat de mensen die de beslissing hebben genomen om de samenwerking met De Pauw stop te zetten, integer zijn. Waarom zou de VRT de kip met de gouden eieren slachten? ‘Twee tot de Zesde Macht’, de zondagavondquiz van Koeken Troef, het productiehuis van De Pauw en zijn vrouw (dat rijmt, hier toch!), haalde elke week meer dan een miljoen kijkers. Dat opgeven getuigt ofwel van een zeer grote integriteitszin, ofwel van misplaatste arrogantie, ofwel van grenzeloze domheid. Ik denk: het eerste. De VRT had De Pauw tijdelijk op non-actief kunnen zetten, dat is waar, maar als de getuigenissen en de bewijzen van dien aard zijn dat alle ethische vertrouwen opgeblazen wordt, dringt een strengere maatregel zich op, en wel onmiddellijk, zonder pardon. Integriteit mag iets kosten. Een miljoen kijkers, bijvoorbeeld.

Over de inhoud van de zaak-De Pauw hoort u mij weinig zeggen. Ik ben zo goed als onwetend, behalve dan wat ik lees en hoor, en daaruit leid ik af dat hij zich wel degelijk misdragen heeft (en dat zijn vrouw eigenlijk medeplichtig was). Ja, je mag flirterige boodschappen sturen, neen, je mag daar niet mee doorgaan als diegene die de berichtjes ontvangt dat niet prettig vindt en dat laat merken. ’s Nachts voor iemands deur parkeren in de hoop dat die met een zwoele blik en in négligé zal opendoen, is gewoon ‘creepy’. Ik zag de voorbije anderhalve week: een overtuigde ceo van de VRT, een zo schlemielig mogelijk in de camera kijkende De Pauw. Wat de gevierde tv-maker deed, was een wel heel letterlijke vorm van crisiscommunicatie: communicatie die een crisis veroorzaakt of versterkt. Zelfbeklag, een schreeuw om gesteund te worden door collega’s uit de tv- en filmsector (wat op een paar uitzonderingen na niet gebeurde), nergens oprechte verontschuldigingen, hooguit een ‘Zo had ik het niet bedoeld’.

Wat Weinstein, Spacey en De Pauw gemeen hebben, is hun neiging tot machtsmisbruik. Ze zaten alle drie in een machtspositie. Weinstein, de producer, die carrières kon maken of kraken, en die 91 (!) slachtoffers van zijn gedrag liet schaduwen, om te beletten dat ze ooit zouden spreken. Spacey, de oudere acteur, die een jonge collega door goede raad op weg kon helpen, maar verkoos zijn broek te laten zakken. De Pauw, de producer-scenarioschrijver-acteur, die jonge actrices tot horizontale acrobatie wilde verleiden, waarbij de ondertoon was: ’t zal goed zijn voor uw carrière. Of net niet. Dat is ziekelijk gedrag. Dat moet stoppen. En dat is niet typisch voor de culturele wereld, je komt het in alle sectoren tegen waar machthebbers en machtelozen vertoeven. Álle sectoren, dus. Macht corrumpeert en absolute macht corrumpeert absoluut, luidt het gezegde. Niet iedereen die macht heeft, misbruikt ze. Maar iedereen die machtig is, moet in het oog gehouden worden. Dat is een gezond principe.

Dat Weinstein, Spacey en De Pauw moeten boeten, lijkt me logisch. Misschien worden ze een hele tijd gebannen van grote en kleine schermen. Het kan zelfs zijn dat ze definitief uitgerangeerd zijn, en daar kan ik best mee leven. Mogelijk volgt alsnog een rehabilitatie. Spacey is nog maar 58, De Pauw moet nog vijftig worden. En voor de zwart/wit-denkers – de binaire types die alles wat deze heren ooit gemaakt hebben nu afzweren en liefst ook ontkennen – de overhand krijgen, wil ik toch nog even benadrukken dat ‘Reservoir Dogs’, ‘Pulp Fiction’, ‘Il Postino’, ‘Inglourious Basterds’, ‘The King’s Speech’, ‘The Artist’, ‘The Usual Suspects’, ‘Se7en’, ‘L.A. Confidential’, ‘American Beauty’, de eerste twee seizoenen van ‘House of Cards’, ‘Buiten de zone’, ‘Het geslacht De Pauw’ en ‘Quiz me quick’ prachtige producties blijven. Daar verandert ongepast gedrag achter de schermen niets aan, al zal ik toch met andere ogen naar die films of series kijken als ze nog eens worden uitgezonden.

Bart De Pauw bevindt zich buiten de zone en daar zal hij nog wel een tijdje blijven. Dat heeft hij aan zichzelf te danken. In de eerste plaats door zijn misplaatst gedrag, in de tweede plaats door zich niet te verontschuldigen en zich zelfs in een slachtofferrol te manoeuvreren. ‘De Pauw geslacht’, titelde Fleur Van Groningen heel gevat in haar column in Het Nieuwsblad. Koeken is niet troef.

* ‘Reaguurders’ is een niet-bestaand woord, dat meer en meer gebruikt wordt om ‘verzuurde mensen die reageren’ aan te geven.

Lees het portretinterview met Bart De Pauw op Intervista.

Coverfoto door Kristof Claeys.

Onze columnist Frank Van Laeken, onafhankelijk publicist/journalist/maandanser met een mening/boek, laat maandelijks zijn licht schijnen over één van de Intervista-geïnterviewden.

Volg Frank op Twitter of bezoek zijn website.

Pin It on Pinterest

Shares